Lineaire assen selecteren voor ATEX-zones
Waarom ATEX belangrijk is bij het specificeren van lineaire bewegingen
In toepassingen waar brandbare gassen, dampen of stof aanwezig kunnen zijn, bewegingscomponenten meer doen dan alleen precisie en betrouwbaarheid bieden – ze moeten ook het risico op ontbranding verminderen. Dit is waar ATEX-gecertificeerde lineaire assen en lineaire bewegingssystemen een cruciale rol spelen.
ATEX (afgeleid van ATmosphères EXplosibles) definieert het Europese kader voor apparatuur die wordt gebruikt in potentieel explosieve atmosferen. Voor machinebouwers en systeemintegrators is het selecteren van een lineaire as voor een ATEX-zone niet alleen een kwestie van naleving; het heeft directe invloed op het machineontwerp, de veiligheidsstrategie en de operationele betrouwbaarheid op lange termijn.
Dit artikel schetst de belangrijkste overwegingen bij het selecteren van lineaire assen voor ATEX-zones, inclusief zoneclassificatie, certificeringsnormen en typische configuratieopties.
Inzicht in ATEX-zones en apparatuurcategorieën
ATEX classificeert gevaarlijke zones op basis van de frequentie waarmee een explosieve atmosfeer aanwezig is. Lineaire assen die voor deze omgevingen zijn bedoeld, moeten voor de betreffende zone zijn ontworpen en gecertificeerd.
Gasatmosferen
Zone 0 – Explosieve atmosfeer continu of gedurende lange perioden aanwezig
Zone 1 – Komt waarschijnlijk af en toe voor tijdens normaal bedrijf
Zone 2 – Onwaarschijnlijk tijdens normaal bedrijf, en indien aanwezig, slechts kortstondig
Stofatmosferen
Zone 20 – Explosieve stofatmosfeer continu of frequent aanwezig
Zone 21 – Komt waarschijnlijk af en toe voor
Zone 22 – Onwaarschijnlijk en slechts voor korte tijd
De meeste mechanisch aangedreven lineaire assen voor gevaarlijke omgevingen zijn gespecificeerd voor Zone 2 (gas) en Zone 22 (stof), waarbij de focus ligt op het voorkomen van ontstekingsbronnen tijdens normaal bedrijf en voorzienbare storingsomstandigheden.
Belangrijke ATEX-normen voor lineaire assen
ATEX-conformiteit voor mechanische apparatuur zoals lineaire assen is gedefinieerd in de ATEX-richtlijn 2014/34/EU en wordt ondersteund door geharmoniseerde normen.
Voor lineaire bewegingssystemen zijn de meest relevante normen onder meer:
EN ISO 80079‑36 – Eisen voor niet-elektrische apparatuur
EN ISO 80079‑37 – Beschermingssoorten voor niet-elektrische apparatuur
TRGS 727 – Technische voorschriften voor gevaarlijke stoffen (elektrostatische gevaren)
Gecertificeerde lineaire assen zijn doorgaans voorzien van markeringen zoals: II 2G Ex h IIB T4 Gb of II 3D Ex h IIIB T125°C Dc, wat het volgende aangeeft:
Apparatuurgroep en -categorie
Geschiktheid voor gas of stof
Ontstekingsbeveiligingsconcept (“h” – constructieve veiligheid)
Maximale oppervlaktetemperatuur
Inzicht in deze markering helpt ervoor te zorgen dat de geselecteerde as geschikt is voor zowel de zoneclassificatie als de betrokken stof.
Ontwerpoverwegingen voor lineaire assen met ATEX-certificering
Het selecteren van een lineaire as voor een ATEX-zone vereist meer dan alleen het kiezen van het juiste certificaat. Praktische ontwerpfactoren zijn net zo belangrijk.
Aandrijfprincipe: Tandriem- en spindelaangedreven assen worden vaak gebruikt in ATEX-omgevingen. Elk biedt verschillende voordelen, afhankelijk van de vereisten op het gebied van belasting, nauwkeurigheid en werkcyclus.
Regeling van de oppervlaktetemperatuur: Alle componenten moeten tijdens normaal gebruik binnen gedefinieerde temperatuurgrenzen blijven om ontbranding van omringende gassen of stof te voorkomen.
Preventie van elektrostatische ontlading: Antistatische materialen, geleidende tandriemen en gecontroleerde aardingspaden zijn cruciaal om het risico op elektrostatische ontlading te verminderen.
Modulaire configuratie: ATEX-conforme systemen worden vaak gebouwd uit modulaire, vooraf beoordeelde componenten, wat flexibiliteit biedt in slaglengte, sledeontwerp en montage zonder afbreuk te doen aan de certificering.
Accessoires met ATEX-goedkeuring: Eindschakelaars, koppelingen en sensoren moeten ook voldoen aan de ATEX-eisen om ervoor te zorgen dat de volledige asconstructie conform blijft.
Typische toepassingen voor ATEX-gecertificeerde lineaire assen
Lineaire assen die zijn ontworpen voor ATEX-zones worden vaak gebruikt in toepassingen zoals:
Bottel- en afvulsystemen voor alcoholen en oplosmiddelen
Apparatuur voor chemische en farmaceutische verwerking
Verf-, coating- en oppervlaktebehandelingssystemen
Verwerking en positionering van containers met brandbare inhoud
In deze omgevingen is de combinatie van gecontroleerde beweging, herhaalbare positionering en gecertificeerde ontstekingsbeveiliging essentieel voor een veilige en betrouwbare werking.
Ondersteuning bij specificaties voor gevaarlijke omgevingen
De juiste ATEX-specificatie begint vaak al vroeg in het machineontwerpproces. Zoneclassificatie, eigenschappen van stoffen en bedrijfsprofielen beïnvloeden allemaal de uiteindelijke asconfiguratie.
Samenwerken met specialisten in lineaire bewegingen die zowel mechanisch ontwerp als ATEX-eisen begrijpen, helpt risico's te verminderen, over-engineering te voorkomen en ervoor te zorgen dat de documentatie voldoet aan de wettelijke verwachtingen.
Samenvatting
Het selecteren van lineaire assen voor ATEX-zones vereist een duidelijk begrip van:
Classificatie van gevaarlijke zones
Toepasselijke ATEX-richtlijnen en -normen
Mechanische ontwerpprincipes die het ontstekingsrisico minimaliseren
Door certificering, zone-eisen en praktische ontwerpoverwegingen op elkaar af te stemmen, kunnen machinebouwers met vertrouwen lineaire bewegingssystemen integreren – zelfs in veeleisende gevaarlijke omgevingen.
Gerelateerde inhoud over ATEX en beweging in gevaarlijke zones
Electric Motion – de beste oplossing voor uw behoeften selecteren Een overzicht van ons complete assortiment elektrische aandrijvingen, inclusief lineaire assen, elektrische actuatoren en meerassige systemen, ondersteund door expertise op het gebied van applicatie-engineering.
Lineaire assen voor gevaarlijke en gereguleerde omgevingen Ontdek hoe modulaire lineaire assensystemen kunnen worden gespecificeerd voor toepassingen die ATEX-certificering vereisen, naast oplossingen voor voedingsmiddelen-, farmaceutische en cleanroom-omgevingen.
Ondersteuning bij certificering en naleving Krijg toegang tot certificeringsinformatie en richtlijnen ter ondersteuning van de specificatie van conforme componenten voor gereguleerde en veiligheidskritische toepassingen, inclusief ATEX en andere normen.